Kad bi mi dali zivota dva, cijeli svijet i mora sva ipak bi uzeo zrnce srece tvoj blagi suton bogatstvo najvece....
Tamo negdje u stranome gradu kada me bude izdala snaga nek zadnju zelju ispuni mi neko i donese me tebi Tuzlo moja draga......
Jer nista me sretnim ucinilo nebi ko svijetla tvoja u tihoj noci, ali ce Tuzlak kad sve prodje bar jos jedanput Slanom Banjom proci....

Moj svijete, moja duso, moj zivote, TUZLO MOJA.

Predhistorija
Arheoloska istrazivanja utvrdila su postojanje velikog neolitskog naselja. Na sirem prosotru Tuzle zivjeli su Iliri, Kelti, Grci, Rimljani...

U 7. stoljecu se trajno nastanjuju slavenska plemena.

Historia

Na grbu grada Tuzle upisana je godina 950. Tada je vizantijski car i historicar Konstantin Porfirogenit, u svome djelu De administrando imperio, ostavio prvi pisani trag o ovome gradu. Tuzlu su 1463. osvojili Turci, a 1878. Austro-Ugari. Od 1918. Tuzla je u sastavu Kraljevine SHS, odnosno Jugoslavije. Tuzla je 2.oktobra 1943. postala najveci oslobodjeni grad u Evropi. U drugom svjetskom ratu zivot je izgubilo preko 1000 Tuzlaka. Pokusaj srbijanske okupacije gradjani Tuzle su osujetili u proljece 1992. godine. U toku rata zivote je izgubilo 800 boraca i preko 300 civila. Srpski nacisti su 25.maja 1995, granatom ispaljenom sa Ozrena, na poznatom sastajalistu mladih, na Kapiji, usmrtili 71 gradjanina. Prosjecna starosna dob zrtava nije prelazila 22 godine. Ubijeno je i dvogodisnje dijete. Svakog 25.maja u Tuzli se odrzava masovni komemorativni skup u spomen na zrtve rata.

Politika

Tuzla je jedini grad u BiH u kome na Izborima 1990. nisu pobijedile nacionalne stranke. Antinacionalisticki blok od cetiri stranke osvojio je 68% vlasti. Pobjeda je potvrdjena na Izborima 1997, kada su Zdruzena lista '97. (UBSD, MBO, HSS, Republikanci i SPP) i SDP osvojili 66,7% vlasti. Reprezent te politike od pocetka je Opstinski nacelnik Selim Beslagic, koji je 1997. nominiran za Nobelovu nagradu za mir. Tuzlu podrzavaju: Evropski parlament, Barcelona, Helsinski parlament gradjana, Verona forum, Bologna, Weimar, Internacionalni institut za mir, Internacionalna liga humanista, te na desetinegradova, institucija i uticajnih pojedinaca.

Demokracija

Husinska buna iz 1920. pokrenula je radnicku internacionalu na zastitu tuzlanskih rudara koji su se suprostavili represijama rezima. Slicna podrska je 90-tih data tuzlanskoj odlucnosti da se brane ljudska prava. Osnivanje Foruma gradjana Tuzle u februaru 1993. bilo je znacajan momenat u otporu Tuzle tendencijama revansizma i nacionalizma. To je iniciralo osnivanje velikog broja demokratski orijentiranih nevladinih institucija.

Komunikacije

Tuzla je prema sjeveru povezana putem za Zupanju, prema auto-putu Beograd - Zagreb, te zeljeznicom do velikog srednjeevropskog cvorista u Vinkovcima; prema jugu putem Sarajevo - Mostar - Jadranska magistrala, odnosno zeljeznicom prema Splitu (Doboj - Banja Luka) i prema luci Ploce (Doboj - Zenica - Sarajevo - Mostar); prema istoku i zapadu postoje solidne cestovne komunikacije. Godinu-dvije nakon rata vrsene su intezivne pripreme za osposobljavanje Tuzlanskog aerodroma. Pored servisa elektronske poste ZAMIR-TZ, funkcionira i servis Interneta.

Privreda i ekonomija

Zahvaljujuci bogatim nalazistima soli i uglja Tuzla je centar hemijske industrije i energetike. U Holding Sodaso su objedinjeni svi proizvodno-preradjivacki kapaciteti za eksploataciju i proizvodnju soli. Rudnici Kreka proizvode oko tri miliona tona uglja, a 80% koristi za rad Termoelektrane Tuzla, snage 800 MW. Posljednjih decenija razvijana je masinska industrija u Tvornici transportnih uredjaja, metalurska u Livnici, metalo-preradjivacka u Umelu, elektro-industrija u Eliru, gradjevinska u Tehnogradu, Siporexu i Igminu, obucarska u Aidi, konfekcijska u Tuzku,prehrambena u Mljekari, Industriji kvasca Kvin, Pekari, Tuzlanskoj pivari, itd. Znacajan segment ekonomije cini i preko 2000 samostalnih privrednika, trgovaca, zanatlija, ugostitelja i drugo.

Tonjenje

Pocetkom 20. vijeka primjecene su prve povrsinske deformacije nastale usljed nekontroliranog eksploatiranja slane vode. Maksimalna deformacija do danas iznosi blizu 13 metara. Sruseno je preko 2700 stambenih jedinica, oko 67.000 kvadratnih metara privrednih i oko 131.000 kvadratnih metara javnih objekata. Oko 15.000 stanovnika je preseljeno iz ugrozenog podrucja. Ne postoji grad cije je lice na ovaj nacin ostalo bez svoje prepoznatljivosti.

Sakralna arhitektura

Atik Behrambegova ili Sarena dzamija sagradjena je prva - 1545, a Hadzihasanova ili Carsijska dzamija 1548. godine. Turalibegova ili Poljska dzamija sagradjena je 1572, a krajem 16. vijeka i Dzamija Huseina Causa, u narodu poznata kao Dzindijska dzamija. Kizler-Djevojacka ili Jalska dzamija, po mnogima najljepsa, prvi put se pominje 1600. godine.

Osvecenje temelja Srpske pravoslavne crkve obavljeno je u maju 1874, a gradnja je zavrsena u avgustu 1882. godine.

Rimokatolicka crkva sagradjena je 1893. godine. Porusena je 1987. usljed deformacija izazvanih slijeganjem terena. Izgradnja Franjevackog samostana Svetog Petra i Pavla zapoceta je 1983.godine.

KULTURA

Pisci: U Tuzli je zivio i stvarao jedan od prvih bh knjizevnika, najveci pjesnik alhamijado knjizevnosti i prvi leksikograf slavenskog juga - Muhamed Hevai Uskufi (1601 - 1651). Njegova najcesce spominjana pjesma je Poziv na viru, kojom poziva sve sunarodnjake na brastvo i toleranciju. Uskufijev Bosansko-turski rijecnik Makbul-i'aryf drugi je rijecnik u evropskoj kulturnoj istoriji.

Drugi znacajan pisac ovog perioda je Stjepan Matijevic (1580 - 1654), koji je u Rimu stampao svoje djelo Ispoviedaonik.

Najmarkantnija knjizevna pojava Tuzle je Mesa Selimovic (1910 - 1982), ciji su romani Dervis i smrt (1966) i Tvrdjava (1969) prevodjeni na dvadesetak svijetskih jezika.

Biblioteke: Predpostavlja se da su prve biblioteke postojale u 17. vijeku, pri Behrambegovoj medresi i pri franjevackim samostanima. Danasnja Narodna i univerzitetska biblioteka opsluzuje oko 100.000 korisnika, i ima preko 200.000 biblioteckih jedinica.

Muzeji: Muzej istocne Bosne posjeduje etnolosku, istorijsku, biolosku, numizmaticku i umjetnicku zbirku. Medju 50.000 eksponata sacuvani su tragovi kontinuiteta od 6500 godina zivota u tuzlanskom kraju. Muzej solarstva, koji postoji u okviru Solane, bastini foto-dokumentacionu gradju o istorijatu solarstva.

Arhiv: Historijski arhiv Tuzla posjeduje 102 fonda i 22 zbirke, a ukupna kolicina gradje iznosi 1500 duzinskih metara. Najstarija arhivska gradja potice iz 17. vijeka.

Muzika: U Tuzli je 1886. osnovano prvo bosanskohercegovacko pjevacko drustvo. Pocetkom vijeka djelovalo je vise kamernih grupa, te limeni orkestri Kreke i Vatrogasnog drustva. Drzavna niza muzicka skola otvorena je 1949, a srednja 1957.godine. Pedesetih je osnovan i Veliki jazz orkestar. Medju kulturno-umjetnickim drustvima koja bastine folklornu tradiciju izdvajaju se KUD Bosna i UKUD Zvonko Ceric.

Pozoriste: U Tuzli je 17. aprila 1898. osnovano prvo bosanskohercegovacko pozoriste. Narodno pozoriste Tuzla u kontinuitetu radi od marta 1949.godine. Sezdesetih godina su pod krovom ove kuce djelovali pionisrko pozoriste, baletna skola i simfonijski orkestar. Casopis Pozoriste, kao jedinstvena teatarska revija u BiH, pokrenut je 1953.godine.

Slikari: Iz Tuzle poticu prvi skolovani bosanskohercegovacki slikari, Djordje Mihajlovic (Akademija u Minhenu) i Adela Ber (Akademija u Becu). Sredinom trece decenije u likovni zivot se ukljucuju Franjo Leder, Ismet Mujezinovic i Dragisa Trifkovic, cije stvaralastvo postaje dominantan cinilac duhovnosti grada. Iz Tuzle poticu James Haim Pinto, jedan od vodecih americko-meksickih muralista, i Kristijan Krekovic, slavni peruanski slikar. Historicari umjetnosti kao znacajnu pojavu likovnog zivota Tuzle izdvajaju djelo Mensura Dervisevica. Medjunarodna galerija portreta u Tuzli je osnovana 1964. godine.

Mediji: Uz sarajevsko Oslobodjenje, tuzlanski Front slobode je najstariji zivi list u BiH. Najstarija lokalna radio-stanica u BiH je Radio-Tuzla. U Tuzli danas radi sest radio-stanica i tri tv-kuce.

Sport: Organizirani oblici sportskog zivota u Tuzli datiraju iz 1904. godine. Danas djeluju 74 sportske organizacije, u 19 sportskih grana, sa 6500 aktivnih sportista. Atleticari su ostvarili najvece uspjehe, osvojivsi na desetine medalja na medjunarodnim takmicenjima. Zlatan Saracevic je bio evropski sampion i rekorder u dvostrukom bacanju kugle. Kosarkasice Jedinstva su 1989. osvojile evropsku sampionsku titulu, pobjedivsi u superfinalu petostrukog prvaka Evrope - ekipu talijanskog Primigija. Tu se naravno nalazi i futbalski klub Sloboda gdje je igrao legenda futbala Mustafa Hukic - Huka.

Skolstvo: Prvi organizirani oblici skolstva datiraju iz 17.vijeka, i vezani su za Behram-begovu medresu. Danas postoje 23 osnovne i 17 srednjih skola, sa oko 25.000 ucenika. Univerzitet u Tuzli je osnovan 1976, iako prvi oblici visokog skolstva datiraju se iz 50-tih godina. Clanice Univerziteta su sljedeci fakulteti: Tehnoloski, Rudarsko-geoloski, Ekonomski, Medicinski, Defektoloski, Filozofski, Fakultet elektrotehnike i masinstva, te vise instituta. Na Univerzitetu se obrazuje blizu 6000 studenata, a nastavu drzi oko 600 nastavnika i saradnika.

Zdravstvo: Prvi oblici organizirane zdravstvene sluzbe zabiljezeni su 1874, kada je otvorena Hastahana - prva tuzlanska bolnica. Danas je Univerzitetski klinicki centar najveca zdravstvena ustanova na regiji, sa 43 organizacione jedinice, medju kojima devet zavoda i 13 klinika. UKC ima oko 1800 bolesnickih kreveta, oko 2400 zaposlenih, od cega preko 400 ljekara razlicitih specijalnosti. Dom zdravlja obavlja primarnu zdravstvenu zastitu.

Stanovnistvo:

1991. - 131.618 stanovnika

Nacionalna struktura:

Bosnjaci 62.669 47,62%

Hrvati 20.398 15,49%

Srbi 20.271 15,40%

Ostali 28.280 21,49%

Zene: 66.814 Domacinstva: 41.092

Muskarci: 64.814 Stanovi: 15.594

Zaposleni: 51.867 Kuce: 18.200

U privredi: 41.611 Naseljenost: 434 po kvadratnom kilometru

Van privrede: 10.256

1997. - oko 165.000 stanovnika

Porijeklo: starosjedioci 72,7%

izbjeglice 27,3%(43.464)

Ako zelite da pogledate kratki film o Tuzli klikinte ovdje.

Vecina ljudi je cula za pjesmu "Cjela Tuzla jednu kozu muzla, pa se hvali da se sirom hrani". Ali skoro niko nezna

kako je nastala ta pjesma i zasto. Vracmo se u vrijeme kada su Tuzlom vladali austro-ugari. Njihova vlada je htjela da promjeni industriju u Tuzli i dali su naredbu da se sve koze u gradi ubiju. Jedan starac, siromah, je zivio od svoje koze i nije dao da je ubiju, tako da je ta koza ostala jedina u Tuzli. Potom je i nastala ta smijesna pjesma, a i koza je postala znak Tuzle.